میراث رو به خاموشی

در این نامه به مالک اعلام می‌شود که مالکان قانونی آثاری که در فهرست ملی به ثبت رسیده از حمایت‌های قانونی همچون معافیت از مالیات، معافیت از پرداخت هرگونه عوارض قانونی، مساعدت فنی و کارشناسی در حفاظت و تعمیرات و تقبل قسمتی از هزینه‌های مرمت برخوردار می‌شوند. ۱۳۸۴ با اینکه سرای فتحی در تاریخ ۲۳ مهر به شماره 13568 ثبت ملی می‌شود اما طی ۱۸ سال گذشته حتی یک آجر هم برای مرمت این بنا استفاده نشده است و عملا سرای فتحی با وعده سرخرمن ثبت ملی شده است. در روزهای گذشته بخش‌هایی از سردر بنا فرو ریخت. مدتی پیش هم کل سقف ورودی که به شکل طاق بود برای همیشه آوار شد در بخش‌های متعدد اتاق‌های سرای فتحی تخریب بر اثر فرسایش بنا به خوبی قابل مشاهده است. طی سال‌های اخیر آسیب‌های بسیار زیادی به بخش‌های متعددی از بنا وارد شده و بخش‌هایی از سرای فتحی ریزش کرده است. این آسیب‌ها بارها به اداره میراث فرهنگی در اهواز و ستاد استانی گزارش شده است.

اهواز از بناهای قدیمی فراوانی برخوردار است که هم انتظار ثبت ملی آنها می‌رود و هم اینکه کلیه آثار ثبت ملی شده باید به طرز قابل توجهی مرمت شوند تا خطری متوجه آنها نشود. اینکه میراث فرهنگی یک بنا را در لیست مرمت قرار دهد اما به واسطه وجود حواله و نه پول نقد و آن هم با اعتبار اندک انتظار داشته باشد که مرمتگران برای مرمت صف بکشند فکر  خامی است. برای اعتباری که هیچگاه به سرای فتحی تعلق نگرفت و مرمتی نصیب آن نشد بارها از مالکان طلب نگارش نامه و دادن امضا کردند که این موضوع موجب ناراحتی‌های متعدد مالکان شد. مالکان بناهایی را می‌شناسم که با رفتارهای نادرست و تخلف بنای خود را در معرض تخریب قرار می‌دهند تا دیگر واجد ثبت ملی نباشد. اما سرای فتحی از جمله بناهایی است که مالکان آن به شدت خواهان همکاری با میراث فرهنگی هستند اما تا به امروز میراث فرهنگی در قبال این بنا کم لطفی کرده است. با این وجود انتظار داریم میراث فرهنگی در ثبت آثار تاریخی در فهرست ملی قوانین را به صورت دقیق اجرا کند. با وجود تعلل در مرمت بناهای تاریخی این بخش از میراث موجود در اهواز مهجور و روبه خاموشی است.

با وجود تعلل در مرمت بناهای تاریخی این بخش از میراث موجود در اهواز مهجور و روبه خاموشی است. شهر اهواز به‌رغم تجربه حیات در سلسله‌های مختلف به دلایل متعدد آثار و بناهای قدیمی این دوران‌ها را از دست داده و هم اکنون نیز معدود آثار به جا مانده در حال نابودی است.

شهر اهواز با توجه به قدمتی که در طول تاریخ داشته و حکمرانی سلسله‌های متعدد را تجربه کرده از اهمیت فوق‌العاده در تاریخ منطقه برخوردار است. این شهر با وجودی که حیات در این سلسله‌ها را تجربه کرده به علت‌های متعدد آثار و بناهای قدیمی این دوران را از دست داده که از آن جمله می‌توان به حملات فراوان درگیری‌‌های صورت گرفته، شکسته شدن سد شادروان و به زیر آب رفتن بخشی از شهر و شایع شدن بیماری‌های واگیردار و کشنده اشاره کرد. آقایان ابوالقاسم کاظمی و رضا اتحاد دو تن از متولیان سرای فتحی اهواز نیز با اشاره به اینکه ما بارها اعلام آمادگی کردیم که به صورت مشارکتی به همراه میراث فرهنگی مرمت را انجام بدهیم اما هربار میراث فرهنگی کلی امضا می‌گیرد و چند عکس تهیه می‌کند و دیگر پیدایش نمی‌شود وقتی بنایی پلاک ثبت ملی دارد آیا متولی حذف و آثار بناهای تاریخی نباید گام اندکی برای این بنا بردارد واقعا اداره کل میراث فرهنگی خوزستان بگوید برای این بنا به طور مشخص چه قدمی برداشته است؟ سرای فتحی به آدرس خیابان شهید خوانساری (فردوسی) نبش خیابان کاوه قرار دارد.

مجتبی گهستونی

 فعال میراث فرهنگی